Thực trạng và những rào cản trong quản lý nhóm trẻ độc lập tư thục ở Việt Nam

23-10-2020 | Tin tổng hợp
Các nhóm trẻ độc lập tư thục là một giải pháp hiệu quả cho vấn đề quá tải của hệ thống mầm non công lập. Tuy nhiên công tác quản lý các nhóm trẻ này vẫn còn nhiều bất cập.

Kết quả điều tra gần đây của Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Mầm non - Viện Khoa học giáo dục Việt Nam đã cho thấy bức tranh khái quát về thực trạng hoạt động của các nhóm trẻ độc lập tư thục (ĐLTT) và những rào cản làm ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả quản lý hoạt động của nhóm trẻ ĐLTT. 
Hiện nay, phần lớn nhóm trẻ ĐLTT thực hiện tốt nhiệm vụ nuôi dưỡng, bảo đảm an toàn cho trẻ. Tuy nhiên, chất lượng giáo dục trẻ chưa được chú trọng, đặc biệt là chất lượng thực hiện Chương trình giáo dục mầm non cho lứa tuổi nhà trẻ. 
Ngành giáo dục từ Trung ương đến địa phương đã có nhiều công văn chỉ đạo các địa phương tăng cường quản lý các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập, đặc biệt chú trọng kiểm tra cấp phép đối với các nhóm trẻ ĐLTT trên địa bàn. Tuy nhiên, phần lớn chính quyền cấp tỉnh, thành phố thường giao hẳn trách nhiệm giám sát, quản lí các nhóm trẻ ĐLTT cho ngành giáo dục, nên gây nhiều khó khăn cho ngành giáo dục trong việc phối hợp với chính quyền, các tổ chức xã hội tại địa phương.Thực tế cho thấy, không thể phân cấp đồng loạt giống nhau giữa các địa phương, mà cần tính đến sự phù hợp với các đặc thù để đảm bảo tính khả thi trong thực hiện phân cấp.
Đồng thời, phân cấp chưa đi đôi với nâng cao chất lượng quy hoạch và tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát của cấp trên, gắn quyền hạn với trách nhiệm được giao; chưa thực hiện nghiêm túc việc tự báo cáo, tự giải trình và còn thiếu những cơ chế để bảo đảm sự quản lý thống nhất của cấp trên. 
Các chính sách, các quy định, chế độ mang tính pháp quy về quản lý nhóm trẻ ĐLTT chưa được hoàn thiện là một rào cản lớn
Điều lệ trường mầm non và Quy chế tổ chức hoạt động trường mầm non tư thục chưa có những quy định rõ ràng về trách nhiệm hỗ trợ các cơ sở này từ phía chính quyền các cấp. 
Trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục có sự phối hợp liên ngành cũng đã được đề cập tới trong các văn bản chỉ đạo, tuy nhiên quy định trách nhiệm và  quy tắc phối hợp giữa các bên liên quan còn chưa rõ ràng. Hệ thống văn bản quản lý hiện nay vẫn tồn tại các văn bản theo xu hướng đơn hành chỉ được sử dụng trong một lĩnh vực, một nội dung quản lý nào đó và có giá trị trong thời điểm nhất định. Do đó, làm hạn chế khả năng phổ biến và duy trì tác dụng thực tiễn của các văn bản
Còn thiếu các văn bản mang tính quy chuẩn, được sử dụng nhiều lần, làm cơ sở cho các nhóm trẻ chủ động trong việc tự đánh giá, kiểm định trong quá trình thành lập và duy trì hoạt động của nhóm.  
Một số quy định đối với việc thành lập và hoạt động của các nhóm trẻ ĐLTT chưa phù hợp với đặc thù của từng vùng miền và đặc thù công việc của giáo viên mầm non. 
Còn thiếu chế độ chính sách ưu đãi cho trẻ dưới 3 tuổi cản trở việc đảm bảo sự bình đẳng về giáo dục cho mọi trẻ. Chính sách phân bổ kinh phí chưa đảm bảo sự công bằng cho trẻ giữa các cơ sở GDMN: chỉ phân bổ cho trẻ trường công lập mà không phân bổ cho ở các cơ sở ngoài công lập.
Trong quy hoạch chi tiết trường học của địa phương, chưa có quy hoạch nhóm trẻ độc lập. Vì vậy, ở nhiều nơi các nhóm trẻ phát triển với mật độ quá dày, dàn trải đầu tư, dẫn tới chất lượng của các nhóm không ổn định. 
Còn thiếu văn bản hướng dẫn quản lý về một số trường hợp sau (tương đối phổ biến ở các khu công nghiệp, khu đông dân cư): Một vài chủ nhóm kinh doanh, đầu tư thành lập nhóm được khoảng 20 trẻ thì bán chuyển giao cho chủ khác thu lợi. Hoặc quy định mỗi chủ nhóm lớp chỉ được đăng kí 1 nhóm lớp song có những cá nhân làm chủ nhiều nhóm ở các Quận /Huyện khác. Cũng có trường hợp một số chủ nhóm là người phường khác đến thuê địa điểm tại phường, khi không đủ điều kiện cơ sở vật chất hoặc thu nhận được quá ít trẻ, nhóm tự giải thể hoặc bán sang nhượng cho chủ thế khác và không thông báo cho phường biết, gây khó khăn không nhỏ cho quản lý nhóm trẻ ĐLTT của chính quyền địa phương . Tại một số địa bàn, còn tồn tại những nhóm trẻ gia đình hoạt động theo nhu cầu của phụ huynh theo thời vụ, hoặc hoạt động lẫn trong khu dân cư theo hình thức “trông con cháu”, rất khó kiểm soát.
Việc thực hiện chế độ, chính sách chưa thỏa đáng cũng phần nào cản trở việc quản lý nhóm trẻ ĐLTT
Nhiều địa phương thiếu quỹ đất quy hoạch xây dựng trường mầm non. Trong khi đó, việc thực hiện chính sách xã hội hóa giáo dục (hỗ trợ hỗ trợ cho thuê đất, cho thuê nhà, cho mua trả chậm, cho vay dài hạn với lãi suất thấp…) còn nhiều ràng buộc khiến cho các chính sách không khả thi đối với nhóm trẻ ĐLTT.  
Chính sách hỗ trợ chế độ BHXH, phúc lợi xã hội cho giáo viên ngoài công lập chưa được chú trọng gây ảnh hưởng tới sự ổn định nhân sự ở các nhóm lớp ĐLTT, gián tiếp ảnh hưởng tới chất lượng Chăm sóc giáo dục trẻ ở các nhóm lớp.
Nhiều địa phương thực hiện các chính sách công nhận và tôn vinh các cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, các nhóm trẻ ĐLTT còn chưa thực sự công bằng và bình đẳng với khối trường công lập.
Lực lượng chuyên trách còn mỏng và phải đảm trách nhiều công việc. Lực lượng phối hợp kiểm tra giám sát các cơ sở GDMN ngoài công lập thuộc các tổ chức xã hội không được quy định trách nhiệm rõ ràng  và không có chuyên môn về MN nên việc kiểm tra nhiều khi mang tính hình thức, không thực chất.
Nhận nhận thức, thái độ ứng xử của các cấp quản lý, các tổ chức, chủ nhóm, cha mẹ  
Công tác quản lý các nhóm trẻ ĐLTT ở nhiều địa phương vẫn chưa được các cấp chính quyền các tổ chức xã hội vào cuộc một cách tích cực. 
Cha mẹ trẻ chưa nhận thức được trách nhiệm và quyền được tham gia quản lý các hoạt động chăm sóc giáo dục của các nhóm trẻ.
Chủ các nhóm trẻ chưa nắm rõ các văn bản luật quy định về quyền hạn, trách nhiệm, các yêu cầu trong việc cấp phép và hoạt động của nhóm. 
Sự ra đời và tồn tại của các nhóm lớp ĐLTT trong điều kiện hiện nay là phù hợp và cần thiết. Tuy nhiên chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong các nhóm lớp này vẫn còn hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu cũng như mong mỏi của xã hội. Các nhóm, lớp ĐLTT cần có sự giám sát, quản lý từ đội ngũ cán bộ chuyên môn, các cấp chính quyền và cộng đồng xã hội trên tinh thần phối hợp, hỗ trợ, cùng tham gia nhằm mục đích nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ em.

 

Nguồn: Trung tâm nghiên cứu giáo dục mầm non, Viện khoa học GDVN